Metale ciężkie w suplementach diety, czyli głównie ołów, kadm i rtęć, mają najwyższe dopuszczalne poziomy w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/915. Żywność z zanieczyszczeniem powyżej poziomu z załącznika I nie może być wprowadzona do obrotu2. Dla suplementów diety limity wynoszą: ołów 3,0 mg/kg, kadm 1,0 mg/kg (3,0 mg/kg dla suplementów co najmniej w 80% z suszonych wodorostów lub małży), rtęć 0,10 mg/kg1. Dla arsenu załącznik I nie ma wiersza dla suplementów. Największe ryzyko dają surowce roślinne, algi i minerały. W praktyce producent podaje metale w certyfikacie analizy partii, a marka weryfikuje go w niezależnym laboratorium akredytowanym przy pierwszej partii i po każdej zmianie surowca.
Pojęcia, które spinają temat.
Metale ciężkie w suplementach diety: o czym mówimy
W rozmowach o suplementach "metale ciężkie" to zwykle cztery pierwiastki: ołów, kadm, rtęć i arsen. Nie dodaje się ich do produktu - trafiają do niego z gleby, wody albo złoża, z którego pochodzi surowiec. Dlatego wynik zależy przede wszystkim od tego, skąd producent kupuje surowce.
Metale to zanieczyszczenia chemiczne. Mierzy się je inaczej niż drobnoustroje: wynik podaje się w mg/kg, a nie jako obecność albo liczbę kolonii. Pozostałe badania przed sprzedażą zebraliśmy w tekście badania suplementów przed sprzedażą.
| Pierwiastek | Skąd się bierze w suplemencie | Na co uważać |
|---|---|---|
| Ołów | gleba i pył przy uprawie roślin, minerały ze złóż | zioła, ekstrakty, proszki roślinne, węglan wapnia |
| Kadm | gleba, nawozy, środowisko morskie | algi i wodorosty, kakao, niektóre zioła |
| Rtęć | środowisko wodne | surowce morskie, oleje rybne, algi |
| Arsen | woda i gleba, środowisko morskie | ryż i produkty z ryżu, algi, surowce morskie |
Metale ciężkie suplementy diety: co mówi rozporządzenie 2023/915
Najwyższe dopuszczalne poziomy zanieczyszczeń w żywności ustala rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915. Jego art. 9 mówi krótko: „Rozporządzenie (WE) nr 1881/2006 traci moc”2. Suplementy diety mają w załączniku I własne wiersze. Podstawowy zakaz z art. 2 ust. 1:
Przepis obejmuje też surowce. Ekstrakt z przekroczonym poziomem nie może trafić do produkcji jako składnik2, więc kontrola zaczyna się na przyjęciu surowca u producenta.
Art. 3 dotyczy żywności suszonej, rozcieńczonej, przetworzonej i wieloskładnikowej - przy stosowaniu limitów uwzględnia się zmiany stężenia i proporcje składników2, a przy kontroli urzędowej:
Przy suplementach dotyczy to głównie surowców: ekstrakt 10:1 ma inne stężenie metali niż susz, a producent powinien mieć to w dokumentacji.
Brak przekroczenia limitu to warunek wejścia na rynek, a nie cecha produktu. Nie pisz na etykiecie ani w reklamie "bez metali ciężkich". Surowiec naturalny prawie zawsze ma jakąś ilość metali, a laboratorium pokazuje tylko, czy wynik jest poniżej granicy oznaczalności i poniżej limitu. Co wolno pisać, opisujemy w tekście czego nie pisać na etykiecie suplementu.
Ołów, kadm, rtęć w suplementach: limity z załącznika I
Załącznik I do rozporządzenia 2023/915 ma sekcję 3 dla metali: ołów w punkcie 3.1, kadm w 3.2, rtęć w 3.3, arsen w 3.4. Ołów, kadm i rtęć mają osobne wiersze dla suplementów diety, więc limitu dla gotowego produktu nie wyprowadzasz z poziomów dla składników. Wartości cytujemy z angielskiej wersji skonsolidowanej ze stanem na 1 lipca 2025 r., bo polskiej wersji załącznika nie udało się nam otworzyć w całości. Wiersz ołowiu1:
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w polskim zestawieniu poziomów kadmu opisuje wiersz 3.2.21.2 jako „Suplementy diety składające się co najmniej w 80 % z suszonych wodorostów morskich”3.
| Pierwiastek | Wiersz załącznika I | Najwyższy dopuszczalny poziom |
|---|---|---|
| Ołów | 3.1.28 suplementy diety | 3,0 mg/kg1 |
| Kadm | 3.2.21.1 suplementy diety poza produktami z wiersza 3.2.21.2 | 1,0 mg/kg1 |
| Kadm | 3.2.21.2 suplementy co najmniej w 80% z suszonych wodorostów, produktów z wodorostów lub suszonych małży | 3,0 mg/kg1 |
| Rtęć | 3.3.2 suplementy diety | 0,10 mg/kg1 |
| Arsen | sekcja 3.4 | brak wiersza dla suplementów diety1 |
Rozporządzenie było od 2023 r. wielokrotnie zmieniane. EUR-Lex wykazuje już wersję skonsolidowaną z 19 sierpnia 2026 r., której załącznika nie zdołaliśmy przeczytać w całości - wiersz ołowiu 3.1.28 ma w niej tę samą wartość 3,0, wiersze kadmu i rtęci są do sprawdzenia. Przed zatwierdzeniem specyfikacji otwórz aktualną wersję i porównaj ją ze specyfikacją producenta.
Limit z rozporządzenia to granica prawna, nie specyfikacja produktu. W specyfikacji zostawiamy zapas poniżej limitu, bo wynik ma niepewność pomiaru, a surowce różnią się między partiami.
Arsen w suplementach: brak wiersza nie znaczy brak badania
Sekcja 3.4 załącznika I (arsen) w wersji skonsolidowanej z 1 lipca 2025 r. nie ma wiersza dla suplementów diety. Jej wiersze dotyczą ryżu i produktów zbożowych, preparatów do żywienia niemowląt, żywności dla dzieci, soków owocowych i soli1. Gotowy suplement nie ma więc własnego limitu arsenu w tym rozporządzeniu. Surowiec z ryżu może mieć.
Arsen i tak warto mieć w badaniu. Laboratoria państwowej inspekcji sanitarnej badają go w suplementach. WSSE w Gdańsku wymienia wśród badań akredytowanych dla suplementów diety:
Na tej samej liście są cyna, w przypadku produktów w puszkach, i nikiel4. Arsen ma też znaczenie przy surowcach, które same mają wiersze w sekcji 3.4, na przykład przy produktach z ryżu. Przy algach, ryżu i surowcach morskich wpisz arsen do specyfikacji i ustal z laboratorium, czy oznacza arsen całkowity czy nieorganiczny - to różne oznaczenia.
Metale ciężkie w suplementach diety: które surowce sprawdzać
Przy syntetycznych witaminach ryzyko jest niskie. Rośnie przy surowcach naturalnych, zwłaszcza zagęszczonych - dlatego wynik bada się w ekstrakcie, a nie zakłada na podstawie suszu.
| Grupa surowców | Przykłady w suplementach | Co sprawdzamy |
|---|---|---|
| Algi i wodorosty | spirulina, chlorella, kelp, jod z alg | kadm, ołów, arsen, rtęć w CoA każdej partii surowca |
| Zioła i ekstrakty | ashwagandha, kurkuma, ostropest, mieszanki ziół | ołów i kadm, kraj pochodzenia, stopień ekstrakcji |
| Grzyby | reishi, lion's mane, cordyceps | kadm i ołów, uprawa czy zbiór z natury |
| Minerały z naturalnych źródeł | węglan wapnia z alg lub skał, dolomit, glinki | ołów i kadm, źródło złoża |
| Surowce morskie | olej rybi, kolagen rybi, chityna | rtęć i arsen |
| Proszki roślinne w dużej dawce | zielone mieszanki, białka roślinne, kakao | ołów i kadm, bo porcja ma kilka do kilkunastu gramów |
Ostatni wiersz bywa pomijany. Limit podaje się w mg na kilogram produktu, ale klient spożywa porcję. Proszek w porcji 10 g z tym samym stężeniem metalu co kapsułka 500 mg dostarcza dwadzieścia razy więcej pierwiastka dziennie. Przy formie proszku i dużych dawkach patrzymy na wynik ostrożniej. O wyborze formy piszemy w tekście kapsułki, proszek, krople czy żelki.
Przy formule z algami albo ekstraktami roślinnymi prosimy producenta o CoA surowca z metalami jeszcze przed zamówieniem partii. Jeśli dostawca nie ma wyniku metali dla swojego surowca, zmieniamy dostawcę albo zlecamy badanie surowca przed produkcją. Taniej jest odrzucić 20 kg ekstraktu niż 10 000 opakowań.
Certyfikat analizy: co sprawdzić przy metalach
Metale powinny być w certyfikacie analizy partii osobnymi wierszami: ołów, kadm, rtęć i arsen, w mg/kg (uważaj na µg/kg, tysiąc razy mniejsze), z limitem ze specyfikacji i granicą oznaczalności wyraźnie niższą niż limit. Jak czytać cały dokument, od numeru partii po metodę, opisujemy w tekście certyfikat analizy (CoA).
Częsty problem przy modelu white label: CoA gotowego produktu bez metali, bo producent bada je tylko w surowcach. Wtedy poproś o CoA surowców dla Twojej partii, a przy własnej recepturze zapisz zakres CoA w umowie.
Badanie partii na metale: kiedy zlecić własne
CoA wystawia strona, która ma interes w tym, żeby partia przeszła. Dlatego w określonych momentach zlecaj własne badanie w laboratorium niezależnym od producenta.
| Moment | Co badamy | Po co |
|---|---|---|
| Pierwsza partia nowego produktu | ołów, kadm, rtęć, arsen w gotowym produkcie | walidacja surowców i porównanie z CoA producenta |
| Zmiana dostawcy lub nowa partia surowca wysokiego ryzyka | pełny zakres metali | algi i zioła różnią się między źródłami i zbiorami |
| Okresowo, np. co kilka partii | losowa partia z magazynu | kontrola wiarygodności CoA |
| Reklamacja lub sygnał z rynku | próbka archiwalna i próbka z rynku | ustalenie przyczyny |
Laboratorium wybierz tak, żeby oznaczenie metali w suplementach diety było w jego zakresie akredytacji - jak to sprawdzić, opisujemy w tekście laboratorium do badań suplementów.
Badanie zlecisz też w laboratorium państwowej inspekcji sanitarnej. WSSE w Gdańsku przyjmuje zlecenia zewnętrzne po wcześniejszym telefonicznym uzgodnieniu warunków dostarczenia próbki i podaje, że cena zależy od zakresu badań i liczby próbek4.
Koszt badania metali zależy od liczby pierwiastków, liczby próbek, metody i terminu. Budżet na pierwszy rok policz wzorem: (liczba SKU × pełny zakres metali przy pierwszej partii) + (liczba badań kontrolnych w roku × koszt jednego badania) + badania po każdej zmianie surowca.
Próbkę do własnego badania bierz z partii, która już jest w magazynie, a nie z próbki przysłanej przez producenta. W umowie zapisz próbki archiwalne z każdej partii do końca terminu przydatności.
Co jeśli wynik przekracza limit
Partia z wynikiem powyżej najwyższego dopuszczalnego poziomu nie może być wprowadzona do obrotu2. Jeśli jest już u klientów, sposób postępowania, w tym wycofanie i kontakt z inspekcją sanitarną, ustal z doradcą od razu.
Zablokuj numer partii w magazynie i sklepie, powtórz badanie na próbce archiwalnej, porównaj CoA surowców tej partii z poprzednimi i wpisz limity metali do specyfikacji surowca, żeby problem nie wrócił. Najczęściej przyczyną jest nowa partia surowca naturalnego.
Powiadomienie GIS nie oznacza, że ktoś zbadał Twoje partie - za wyniki odpowiadasz sam.
Formuła i produkcja to drugi z siedmiu kroków, które prowadzimy przy budowie marki5. Specyfikację metali, zakres CoA i plan badań ustalamy z producentem przed pierwszą produkcją.
Co czytać dalej
Ten tekst jest jednym elementem systemu. Kolejne wpisy pogłębiają decyzje, które trzeba podjąć przed produkcją, launchem i skalowaniem.
Specyfikację metali, zakres certyfikatu analizy i plan badań ustalamy z producentem przed pierwszą produkcją, więc partia trafia do magazynu z kompletem dokumentów. Porozmawiajmy o Twojej marce →
Źródła i przypisy
Fakty prawne i urzędowe podajemy wyłącznie na podstawie oficjalnych źródeł. Numer przy zdaniu w tekście odsyła do źródła poniżej.
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915, wersja skonsolidowana EN z 1.07.2025 (02023R0915, EUR-Lex), brzmienie angielskiezałącznik I: 3.1.28 ołów 3,0 mg/kg; 3.2.21.1 kadm 1,0 mg/kg; 3.2.21.2 kadm 3,0 mg/kg; 3.3.2 rtęć 0,10 mg/kg; sekcja 3.4 bez wiersza dla suplementów
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności (EUR-Lex, wersja polska)art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2, art. 9
- Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi - zestawienie poziomów kadmu z rozporządzenia (UE) 2023/915, załącznik do odpowiedzi na interpelację nr 11882 (Sejm)wiersz 3.2.21.2, NDP 3,0 mg/kg
- WSSE w Gdańsku - suplementy dietybadania akredytowane metali w suplementach, zlecenia zewnętrzne, cena
- Wellmade Studio - zakres współpracykrok 02 Formuła i produkcja
FAQ
Jakie są limity metali ciężkich w suplementach diety?
Według załącznika I do rozporządzenia (UE) 2023/915: ołów 3,0 mg/kg, kadm 1,0 mg/kg (3,0 mg/kg dla suplementów co najmniej w 80% z suszonych wodorostów lub małży) i rtęć 0,10 mg/kg. Przed zatwierdzeniem specyfikacji sprawdź aktualną wersję skonsolidowaną.
Czy jest limit arsenu dla suplementów diety?
Sekcja arsenu w załączniku I nie ma wiersza dla suplementów diety, obejmuje m.in. ryż, żywność dla dzieci i sól. Przy algach, surowcach z ryżu i surowcach morskich arsen i tak powinien być w certyfikacie analizy.
Które suplementy mają najwięcej metali ciężkich?
Największe ryzyko dają surowce naturalne: algi i wodorosty, ekstrakty ziołowe, grzyby, minerały z naturalnych złóż i surowce morskie. Przy proszkach w dużej porcji dzienne spożycie metalu rośnie razem z dawką.
Jak sprawdzić metale ciężkie w suplemencie?
Poproś producenta o certyfikat analizy z ołowiem, kadmem, rtęcią i arsenem dla Twojego numeru partii. Przy pierwszej partii i po zmianie surowca zleć badanie w laboratorium, które ma oznaczenie metali w suplementach w zakresie akredytacji.
Czy można napisać na etykiecie "bez metali ciężkich"?
Nie zalecamy. Każdy surowiec naturalny zawiera jakąś ilość metali, a mieszczenie się w limicie jest warunkiem wprowadzenia do obrotu, a nie wyróżnikiem produktu. Komunikację ustal z doradcą.