Laboratorium badań żywności do suplementu wybierasz po zakresie akredytacji, a nie po samym logo. Polskie Centrum Akredytacji ocenia laboratoria badawcze według normy PN-EN ISO/IEC 17025, czyli ogólnych wymagań dotyczących ich kompetencji1. Sprawdź w wykazie PCA zakres akredytacji laboratorium2, bo obejmuje on konkretne obiekty badań, parametry i metody3. Badania suplementów wykonują też laboratoria państwowej inspekcji sanitarnej, na przykład WSSE w Gdańsku, która przyjmuje zlecenia zewnętrzne4. Do laboratorium wysyłasz próbkę z konkretnej partii, ze specyfikacją i listą parametrów. Producent bada każdą partię w ramach swojego systemu, a marka zleca niezależne badanie przy pierwszej partii, po zmianach i kontrolnie.
Pojęcia, które spinają temat.
Laboratorium akredytowane: co to znaczy
Laboratorium może zbadać suplement bez akredytacji. Wynik będzie liczbą na papierze, ale nikt niezależny nie potwierdził, że to laboratorium umie tę liczbę rzetelnie uzyskać. Akredytacja to właśnie takie potwierdzenie. Polskie Centrum Akredytacji opisuje ją tak:
Dla laboratoriów badawczych punktem odniesienia jest norma PN-EN ISO/IEC 17025, czyli ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących1. Wykaz PCA obejmuje laboratoria badawcze akredytowane według wersji tej normy z 2018 r.2. Akredytacja nie jest jednorazowa. PCA prowadzi regularne oceny w nadzorze w cyklu czteroletnim1.
Dla marki suplementów akredytacja ma znaczenie praktyczne. Wynik z laboratorium akredytowanego pokazujesz producentowi, gdy spierasz się o partię, i inspekcji sanitarnej, gdy pyta o dokumenty. Wynik z laboratorium bez akredytacji w danym zakresie łatwiej podważyć.
| Pojęcie | Co znaczy w praktyce |
|---|---|
| Akredytacja | potwierdzenie kompetencji laboratorium przez PCA jako stronę trzecią1 |
| PN-EN ISO/IEC 17025 | norma, według której akredytuje się laboratoria badawcze2 |
| Zakres akredytacji | lista obiektów badań, parametrów i metod objętych akredytacją3 |
| Nadzór | regularne oceny PCA w cyklu czteroletnim1 |
| Wykaz PCA | publiczna lista laboratoriów z aktualnymi zakresami2 |
Laboratorium badań żywności: jak czytać zakres akredytacji
Najczęściej marka sprawdza tylko, czy laboratorium jest akredytowane, i na tym kończy. Akredytacja dotyczy jednak konkretnych badań. Dokument PCA o akredytacji laboratoriów badawczych mówi, co zawiera zakres:
Obok obiektów zakres wymienia badane cechy i parametry oraz nazwy lub rodzaj badania z technikami, metodami lub wyposażeniem3. Laboratorium może mieć akredytowane oznaczenie ołowiu w zbożach i nie mieć go w suplementach diety. Może mieć akredytowaną liczbę pleśni i drożdży, a obecności Salmonella już nie. Zakres czytasz więc wiersz po wierszu, przy każdym parametrze z Twojej specyfikacji.
Wykaz PCA pokazuje aktualne zakresy2 i zawieszenia. Jeśli akredytacja jest zawieszona w części zakresu, PCA pokazuje to bezpośrednio w zakresie:
Wyszukaj po nazwie i numerze akredytacji. Numer ma postać AB i liczba, na przykład PSSE w Stalowej Woli podaje na swojej stronie numer AB 7635.
Pobierz zakres z wykazu, a nie z PDF-a przysłanego mailem. Zakres na stronie PCA jest aktualny, kopia z maila może być stara.
Czy w zakresie są suplementy diety albo grupa, do której należy Twój produkt: kapsułki, tabletki, proszki, płyny.
Przy każdym parametrze ze specyfikacji, na przykład ołów, kadm, Salmonella, witamina C, znajdź wiersz z metodą.
Zawieszenie w części zakresu jest widoczne bezpośrednio w zakresie2.
Przed pierwszym zleceniem wysyłamy laboratorium specyfikację produktu i pytamy wprost, które parametry wykona metodą z zakresu akredytacji dla tej matrycy, a które nie. Odpowiedź na piśmie przed zleceniem oszczędza sporu po wyniku.
Metoda akredytowana czy nieakredytowana
Laboratorium akredytowane może wykonywać także badania spoza zakresu akredytacji. Dla klienta to dwa różne dokumenty, nawet jeśli wyglądają podobnie. Wynik metodą akredytowaną to wynik, którego kompetencję potwierdziła strona trzecia1. Wynik metodą spoza zakresu to wynik laboratorium, za którym stoi tylko ono samo.
| Kryterium | Metoda z zakresu akredytacji | Metoda spoza zakresu |
|---|---|---|
| Kto potwierdził kompetencję | PCA w ocenie i nadzorze1 | tylko laboratorium |
| Gdzie to sprawdzisz | w zakresie akredytacji w wykazie PCA2 | w opisie metody od laboratorium |
| Wynik w sporze z producentem | trudniej go podważyć | łatwiej go podważyć |
| Kiedy wystarczy | walidacja pierwszej partii, reklamacja, kontrola | szybki przegląd surowca, badanie rozpoznawcze |
Nie każdy parametr znajdziesz w zakresie akredytacji dla suplementów. Przy nietypowych składnikach, na przykład oznaczeniu konkretnej substancji z ekstraktu roślinnego, laboratorium może mieć tylko metodę własną spoza zakresu. Wtedy zapisz w zleceniu, że akceptujesz metodę nieakredytowaną, i poproś o opis metody. Przy parametrach bezpieczeństwa, czyli metalach ciężkich i patogenach, szukamy metody z zakresu akredytacji. O badaniach drobnoustrojów piszemy w tekście badania mikrobiologiczne suplementów.
Gdzie zbadać suplementy: laboratoria inspekcji sanitarnej
Wiele marek nie wie, że badania suplementów wykonają też laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej. WSSE w Gdańsku ma osobną stronę o badaniach suplementów diety i podaje:
Wśród badań akredytowanych suplementów diety WSSE w Gdańsku wymienia między innymi obecność Salmonella spp. i Listeria monocytogenes, liczbę pleśni i drożdży, zawartość metali szkodliwych dla zdrowia, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, substancje konserwujące, cytryninę, substancje słodzące, witaminę C i udział kwasów omega-34. Stacja podaje też, że cena zależy od zakresu badań i liczby badanych próbek4.
| Kryterium | Laboratorium inspekcji sanitarnej | Laboratorium komercyjne |
|---|---|---|
| Zlecenia od firm | tak, po uzgodnieniu warunków dostarczenia próbki4 | tak |
| Zakres badań suplementów | opisany na stronie stacji, np. WSSE w Gdańsku4 | w zakresie akredytacji danego laboratorium |
| Godziny przyjmowania próbek | określone, np. w Gdańsku od 8:00 do 14:00 w dni robocze4 | według oferty laboratorium, zapytaj o wysyłkę kurierem |
| Nietypowe parametry | katalog badań opisany przez stację | zapytaj o metody własne i ich status akredytacji |
Lista badań suplementów na stronie WSSE przydaje się też przy układaniu własnej specyfikacji, bo pokazuje, jakie parametry ta stacja bada w suplementach w zakresie akredytacji. Zakres akredytacji i cennik każdej stacji sprawdź u niej bezpośrednio.
Pierwszą walidację partii zlecamy w laboratorium, które nie ma żadnych powiązań z producentem. Jeśli producent proponuje "swoje" laboratorium zewnętrzne, przyjmujemy jego wyniki jako CoA, a własne badanie i tak robimy gdzie indziej.
Kiedy badanie zleca producent, a kiedy marka
W modelu, w którym produkcję zleca się firmie zewnętrznej, badania dzielą się między producenta i markę. Producent bada surowce i gotowy produkt w ramach swojego systemu i wydaje certyfikat analizy (CoA) dla partii. Marka weryfikuje go i w wybranych momentach zleca badanie sama.
Marka nie może przerzucić odpowiedzialności na producenta. Rozporządzenie o higienie środków spożywczych zaczyna od zasady6:
Jak ten obowiązek rozkłada się między markę i wytwórcę w konkretnej umowie, ustal z doradcą. Podział, który stosujemy w praktyce:
| Moment | Kto zleca | Gdzie |
|---|---|---|
| Przyjęcie surowca | producent | laboratorium producenta lub zewnętrzne |
| Każda partia gotowego produktu | producent, wynik w CoA | laboratorium producenta lub zewnętrzne |
| Pierwsza partia nowego produktu | marka | niezależne laboratorium akredytowane |
| Zmiana surowca, producenta, formy | marka | niezależne laboratorium akredytowane |
| Kontrola wiarygodności CoA | marka, losowa partia | niezależne laboratorium akredytowane |
| Reklamacja lub sygnał z rynku | marka | próbka archiwalna i próbka z rynku |
Przy modelu white label marka zwykle nie ma wpływu na badania producenta, więc własne badanie pierwszej dostawy ma jeszcze większe znaczenie. Przy produkcji z własną recepturą zakres CoA i prawo marki do własnych badań wpisz do umowy. Zobacz produkcja suplementów diety na zlecenie i jak znaleźć producenta suplementów.
Laboratorium suplementów diety: co wysłać i jak opisać zlecenie
Wynik dotyczy tylko tej próbki, którą laboratorium dostało. Laboratorium bada to, co dostało, i zwykle nie odpowiada za to, jak próbka została pobrana. PSSE w Stalowej Woli pisze to wprost5:
Dlatego pobranie próbki planujemy tak samo starannie jak wybór laboratorium. Próbkę bierzemy z partii, która już jest w magazynie, w oryginalnych, zamkniętych opakowaniach. Liczbę opakowań i masę próbki uzgodnij z laboratorium przed wysyłką, bo zależą od liczby parametrów i metod.
Nazwa, forma (kapsułki, tabletki, proszek, płyn), skład według etykiety, wielkość porcji.
Taki sam jak na opakowaniu. Bez numeru partii wynik nie przypisze się do niczego.
Każdy parametr osobno, na przykład ołów, kadm, rtęć, arsen, Salmonella, pleśnie i drożdże. Nie pisz "pełny pakiet".
Zaznacz, że oczekujesz metod z zakresu akredytacji dla suplementów diety, a dla parametrów spoza zakresu chcesz informacji przed badaniem.
Dołącz limity ze specyfikacji, jeśli chcesz, żeby laboratorium wskazało zgodność. Ustal, czy laboratorium wydaje takie stwierdzenia.
Temperatura i ochrona przed światłem, szczególnie przy probiotykach, olejach i witaminach wrażliwych.
Kiedy potrzebujesz sprawozdania i na jaki adres. Jedno sprawozdanie dla jednej partii.
W odpowiedzi laboratorium wydaje sprawozdanie z badań5,4 - zapis wyniku dla konkretnej próbki, a nie certyfikat jakości produktu. Czytasz je tak jak dokument partii od producenta i porównujesz z CoA tej samej partii; jak to zrobić, opisujemy w tekście certyfikat analizy (CoA). Zlecenie, sprawozdanie i CoA trzymaj w jednym folderze partii.
Ile trwa i ile kosztuje badanie w laboratorium
Cen nie podajemy, bo zależą od laboratorium, zakresu i terminu. WSSE w Gdańsku podaje tę samą zasadę: cena zależy od zakresu badań i liczby badanych próbek4. Pokazujemy, z czego składa się koszt i czas, żeby można było policzyć je przy zapytaniu ofertowym.
| Składnik | Wpływ na koszt | Wpływ na czas |
|---|---|---|
| Liczba parametrów | każdy parametr to osobne oznaczenie | kilka technik to kilka ścieżek w laboratorium |
| Typ badania | metale, drobnoustroje, składniki aktywne mają różne metody | badania hodowlane wymagają inkubacji, więc trwają dłużej niż wiele oznaczeń chemicznych |
| Liczba próbek | płacisz za każdą próbkę | więcej próbek to dłuższa kolejka |
| Metoda akredytowana czy własna | zależy od laboratorium | metoda nietypowa wymaga przygotowania |
| Tryb pilny | zwykle dopłata | krótszy termin, jeśli laboratorium go oferuje |
Termin realizacji ustal przed wysłaniem próbki i wpisz go do zlecenia. Przy pierwszej partii zaplanuj czas badania w harmonogramie: partia czeka w magazynie, aż przyjdzie sprawozdanie. Jak to zgrać z pierwszą produkcją, piszemy w tekście MOQ suplementów i pierwsza partia.
Budżet badań na pierwszy rok policz wzorem: (liczba SKU × pełny zakres przy pierwszej partii) + (liczba badań kontrolnych w roku × koszt jednego badania) + badania po każdej zmianie surowca, formy lub producenta. Do tego doliczasz kurier z próbkami i opakowania przeznaczone na badania, które nie trafią do sprzedaży. Pozostałe koszty rozpisujemy w tekście koszt produkcji suplementów diety.
Formuła i produkcja to drugi z siedmiu kroków, które prowadzimy przy budowie marki7. Specyfikację, plan badań i wybór laboratorium ustalamy przed pierwszą produkcją.
Co czytać dalej
Ten tekst jest jednym elementem systemu. Kolejne wpisy pogłębiają decyzje, które trzeba podjąć przed produkcją, launchem i skalowaniem.
Plan badań, wybór laboratorium i dokumenty każdej partii ustalamy przed pierwszą produkcją, więc partia trafia do magazynu z kompletem wyników. Porozmawiajmy o Twojej marce →
Źródła i przypisy
Fakty prawne i urzędowe podajemy wyłącznie na podstawie oficjalnych źródeł. Numer przy zdaniu w tekście odsyła do źródła poniżej.
- Polskie Centrum Akredytacji - akredytacja od A do Zdefinicja akredytacji, PN-EN ISO/IEC 17025, nadzór w cyklu 4-letnim
- Polskie Centrum Akredytacji - wykaz akredytowanych laboratoriów badawczychwykaz wg PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02, aktualne zakresy, zawieszenia
- Polskie Centrum Akredytacji - DAB-07 Akredytacja laboratoriów badawczych, wydanie 11pkt 3.1 - co zawiera zakres akredytacji
- WSSE w Gdańsku - suplementy dietybadania akredytowane suplementów, zlecenia zewnętrzne, cena, godziny przyjmowania próbek
- PSSE w Stalowej Woli - Oddział Laboratoryjnynumer akredytacji AB 763, próbki pobrane przez klienta, sprawozdania z badań
- Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych (EUR-Lex)art. 1 ust. 1 lit. a
- Wellmade Studio - zakres współpracykrok 02 Formuła i produkcja
FAQ
Jak sprawdzić, czy laboratorium jest akredytowane?
W wykazie laboratoriów badawczych Polskiego Centrum Akredytacji. Otwórz aktualny zakres akredytacji i sprawdź, czy obejmuje suplementy diety oraz parametry i metody z Twojej specyfikacji.
Czym różni się metoda akredytowana od nieakredytowanej?
Kompetencję laboratorium w metodzie akredytowanej potwierdziło PCA. Metodę spoza zakresu laboratorium stosuje na własną odpowiedzialność, więc wynik łatwiej podważyć w sporze lub przy kontroli.
Gdzie zbadać suplementy diety?
W laboratorium akredytowanym, które ma suplementy diety w zakresie akredytacji. Badania suplementów wykonują też laboratoria inspekcji sanitarnej, na przykład WSSE w Gdańsku przyjmuje zlecenia zewnętrzne po telefonicznym uzgodnieniu dostarczenia próbki.
Co wysłać do laboratorium badań żywności?
Próbkę z konkretnej partii w oryginalnych, zamkniętych opakowaniach, z numerem partii, listą parametrów, wymogiem metod akredytowanych i specyfikacją. Liczbę opakowań uzgodnij z laboratorium przed wysyłką.
Kto zleca badania suplementu: producent czy marka?
Producent bada surowce i każdą partię w ramach swojego systemu i wydaje CoA. Marka zleca niezależne badanie przy pierwszej partii, po zmianach surowca lub producenta i kontrolnie.
Ile trwa badanie suplementu w laboratorium?
Zależy od parametrów i laboratorium. Badania hodowlane drobnoustrojów wymagają inkubacji, więc trwają dłużej niż wiele oznaczeń chemicznych. Termin ustal i wpisz do zlecenia przed wysłaniem próbki.